Zgodnie z art. 446 § 3 k.c. sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Przez sytuację życiową należy rozumieć ogół czynników składających się na położenie życiowe jednostki, także trudno mówić o wymierzalnej wartości ekonomicznej (wyrok SN z 28.07.1976 r., IV CR 271/76). Dlatego też, jak podkreśla się w doktrynie, pogorszenie sytuacji życiowej polega nie tylko na pogorszeniu obecnej sytuacji materialnej, lecz także na utracie realnej możliwości samej stabilizacji warunków życiowych lub ich realnego polepszenia. Takie pogorszenie następuje np. w przypadku utraty małżonka, bądź ojca przez małoletnie dzieci. Nie podlegają natomiast wynagrodzeniu pieniężnemu same cierpienia moralne będące następstwem śmierci poszkodowanego (uchwała SN z 26.10.1970 r., III PZP 22/70).

 

Ponieważ przez długi czas nie można było skutecznie dochodzić rekompensaty pieniężnej za doznane cierpienia moralne spowodowane śmiercią osoby najbliższej, ustawodawca w 2008 r. dodał do art. 446 k.c. paragraf 4 mówiący: jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego także odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

 

Oczywiście osoba najbliższa może także dochodzić zwrotu kosztów pogrzebu, a także jeżeli istnieją ku temu przesłanki przyznania renty alimentacyjnej.